เล่ม ๑๗ สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค

พระไตรปิฎกเล่มนี้ ส่วนใหญ่ว่าด้วยเรื่องขันธ์ ๕ คือ

๑.รูป (ธาตุทั้งสี่ประชุมกันเป็นกาย และรูปอาศัย คืออาการอื่น ๆ ที่อาศัยธาตุทั้งสี่ ปรากฏขึ้น เช่น ตา หู จมูก เป็นต้น)

๒.เวทนา (ความรู้สึกอารมณ์เป็นสุข เป็นทุกข์ และมิใช่ทุกข์มิใช่สุข ซึ่งเกิดจาก สัมผัส ๖ มีสัมผัสทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)

๓.สัญญา (ความจำได้หมายรู้ เช่น จำรูป จำเสียง เป็นต้น)

๔.สังขาร (ความคิดหรือเจตนาที่เป็นไปในรูป เสียง เป็นต้น)

๕.วิญญาณ (ความรู้แจ้งอารมณ์ หมายถึงรู้สึกว่า เห็นรูป ฟังเสียง เป็นต้น)

พระไตรปิฎกเล่มนี้ รวมทั้งหมดมี ๑๓ สังยุตต์ คือ

๑.**ขันธสังยุตต์** ประมวลเรื่องขันธ์ กล่าวถึงขันธ์ ๕ พร้อมทั้งรายละเอียดต่าง ๆ

๒.**ราธสังยุตต์** ประมวลเรื่องพระราธะ พระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมสั่งสอน พระราธะผู้เดิมเป็นพราหมณ์ ภายหลังมาบวชในพระพุทธศาสนา ท่านเป็นผู้ว่าง่าย รับฟังโอวาทด้วยความเคารพ

๓.**ทิฏฐิสังยุตต์** ประมวลเรื่องทิฏฐิ คือความคิดเห็นที่เนื่องด้วยขันธ์ ๕

๔.**โอกกันตสังยุตต์** ประมวลเรื่องข้ามพ้นภูมิชั้นต่ำหรือภูมิบุถุชน

๕.**อุปปาทสังยุตต์** ประมวลเรื่องความเกิดขึ้น แห่งตา หู เป็นต้น เท่ากับเป็น ความเกิดขึ้นแห่งทุกข์

๖.**กิเลสสังยุตต์** ประมวลเรื่องกิเลส คือความชั่วภายในจิตใจที่ทำใจให้เศร้าหมอง

๗.**สาริปุตตสังยุตต์** ประมวลเรื่องพระสาริบุตร

๘.**นาคสังยุตต์** ประมวลเรื่องนาค คือสัตว์ประเภทงู

๙.**สุปัณณสังยุตต์** ประมวลเรื่องครุฑ คือสัตว์ประเภทนก

๑๐.**คันธัพพกายสังยุตต์** ประมวลเรื่องเทพพวกคนธรรพ์ คือ เทพที่สิงอยู่ ณ กลิ่น แห่งรากไม้ แก่นไม้ กะพี้ไม้ เปลือกไม้ สะเก็ดไม้ ใบไม้ ดอกไม้ ผลไม้ รสไม้ กลิ่นไม้

๑๑.**วลาหกสังยุตต์** ประมวลเรื่องวลาหกคือเมฆ คือเมฆหนาว เมฆร้อน เมฆหมอก เมฆลม และเมฆฝน

๑๒.**วัจฉโคตตสังยุตต์** ประมวลเรื่องวัจฉโคตตปริพพาชก (ควรดูข้อความหน้า ๖๒๔ - ๖๒๗ ประกอบด้วย)

๑๓.**สมาธิสังยุตต์** ประมวลเรื่องสมาธิ คือการทำใจให้ตั้งมั่น

จบความย่อแห่งพระไตรปิฎก เล่ม ๑๗

**เล่มที่ ๑๗ สังยุตตนิกาย** ขันธวารวรรค อ่านเพิ่มเติมได้ในภาค ๓ ข้อความน่ารู้จากพระไตรปิฎก ข้อ ๒๑๔-๒๑๖ และ ข้อ ๒๑๘ ที่หน้า ๑๙๖-๑๙๘ และหน้า ๒๐๐ ม.พ.ป.